Debet a Kredyt, Winien a Ma w rachunkowości.

Debet a Kredyt, Winien a Ma w rachunkowości.

W poprzednim wpisie wyjaśniliśmy już czym jest konto księgowe, pasywa i aktywa. Każde konto jak powiedzieliśmy ma podział na dwie kolumny, w jednej zapisujemy to co wpływa na konto, z drugiej to co wypływa, strony te nazywają się odpowiednio:

1. Debet lub Winien (lewa strona konta)

2. Kredyt lub Ma (prawa strona konta)

To, po której stronie zapisujemy operacje na plus i na minus, zależy od tego czy dane konto należy do pasywów, czy aktywów.

W przypadku aktywów pod „Debet” zapisujemy operacje „na plus”, czyli tam gdzie „konto rośnie”, zaś pod „Kredyt” te „na minus”, czyli gdzie saldo konta maleje.

W przypadku pasywów jest odwrotnie – w kolumnie „Debet” zapisujemy operacje „na minus”, zaś w kolumnie „Kredyt” operacje na plus.

Porównywanie tych nazw z debetami i kredytami które znamy na co dzień (saldo debetowe, kredyt bankowy, karta kredytowa i debetowa) nie ma większego sensu, i lepiej chyba w to nie wnikać 😉

 

 

Czym różnią się aktywa i pasywa w rachunkowości?

Czym różnią się aktywa i pasywa w rachunkowości?

W rachunkowości często początkującym mogą sprawiać pojęcia aktywa i pasywa. Spróbujmy więc w łatwy sposób wytłumaczyć, czym są
aktywa i pasywa.

Dodam tylko od razu, że pojęcia te nie mają nic wspólnego z ich odpowiednikami stosowanymi przez Pana Kiyosakiego, znanego
z książek „Biedny ojciec, bogaty ojciec”. W książkach tych rozumiane są kompletnie inaczej niż w rachunkowości i nie należy
tych pojęć mylić.

Jak wiemy w rachunkowości każdą operację zapisujemy na kontach księgowych. Np. na koncie „rachunek bankowy” zapisujemy każdy
przelew przychodzący, jak i każdy przelew wychodzący (czy np. pobranie przez bank opłaty za konto). Dzięki temu wiemy, po
podsumowaniu wszystkich tych operacji, ile jest w danym momencie na koncie „rachunek bankowy”. Konta mogą jednak być różne,
może to być również „kasa”, która określa ile pieniędzy jest w firmowej kasie, czyli np. w gotówce w siedzibie firmy. Może to
być również konto „zobowiązania wobec dostawców”, które określa ile na daną chwilę musielibyśmy zapłacić naszym dostawcom, czyli
mówiąc prościej ile mamy niezapłaconych faktur.

Konta można więc podzielić na:
– takie, które pokazują faktyczny stan posiadania firmy, czyli co firma ma – Aktywa
– takie, które pokazują skąd firma wzięła to co ma – czyli Pasywa

Aktywa zawsze muszą być równe Pasywom.

Przykładowo, zakładamy firmę i wpłacamy 50 000 zł kapitału zakładowego. W księgowości 50 000 zapiszemy na koncie Pasywnym
„Kapitał własny”. Konto to określa skąd wzięło się to 50 000 zł. Taką samą kwotę zapiszemy jednocześnie na koncie aktywnym
„rachunek bankowy”, gdyż środki te wpłaciliśmy do banku. Mogłaby to być równie dobrze kasa firmy.

Podobnie biorąc rachunek bankowy na 100 000 zł, zapisujemy go po stronie Pasywów na koncie „kredyty bankowe”, dzięki czemu będziemy
w przyszłości wiedzieć skąd się wzięła ta kwota w firmie. Musimy również zapisać to po drugiej stronie, na koncie aktywnym
„rachunek bankowy”.

Podsumowując więc:

Pasywa informują skąd pochodzą środki (źródła finansowania) – może to być wkład własny, zysk, zobowiązania
jak i kredyt bankowy.

Aktywa mówią nam w jakiej formie posiadamy środki – np. pieniądze na rachunku bankowym, w kasie, należności od kontrahentów
(płatności które muszą zapłacić, czyli ich „zobowiązania do zapłaty”), w formie budynków samochodów czy innych środków trwałych,
a także wartości niematerialne i prawne – licencje, prawa autorskie, oprogramowanie.

 

Jak księgować?

Jak księgować?

To jedno z tych pytań które najczęściej zadają sobie początkujący księgowi i księgowe. Po pierwsze – na czym w ogóle polega księgowanie? Po drugie – jak księgować? Po trzecie – co musi robić księgowa w roku podatkowym? Na trzecie pytanie odpowiedzieliśmy już wcześniej (zobacz: co musi robić księgowa).

Prowadząc księgowość musimy zapisywać każdą operację jaka ma miejsce w firmie. Operacje mogą być różne, te najczęściej występujące praktycznie w każdej spółce to np.:

  • wystawienie faktury (i związane z tym powstanie należności),
  • otrzymanie faktury (powstanie zobowiązania),
  • zapłatę za fakturę
  • wpływ od klienta (do kasy, lub na rachunek bankowy)
  • wypłata zaliczki pracownikowi
  • zapłata podatku.

Są też operacje występujące rzadko, ale praktycznie zawsze zdarzą się chociaż raz:

  • wniesienie wkładu wspólników do spółki,
  • zaksięgowanie zysku,
  • zaksięgowanie zysku na dywidendę.

Na koniec zostały operacje nietypowe, bardzo rzadko się pojawiające, zwłaszcza w małych spółkach, te tu pominiemy i opiszemy na sam koniec.

Abyśmy mogli księgować te operacje potrzebne będą konta rachunkowe. Konto rachunkowe jest w pewnym sensie podobne do konta bankowego. Tak jak na konto bankowe mogą pieniądze tylko albo wpływać, albo wypływać  (nie ma innej opcji), tak też wygląda to w przypadku kont rachunkowych. Takie kontso to nic innego jak tabelka o dwóch kolumnach, w której zapisujemy po kolei operacje, które miały miejsce na danym koncie. Można więc księgowość prowadzić w prostej formie nawet na kartkach papieru. Zwykle jednak wygodniej jest używać do tego programu komputerowego, który ma tą zaletę, że z łatwością i kilkoma kliknięciami utworzyć w nim można różne raporty, zestawienia czy wydrukować formularze PIT/CIT. W przypadku prowadzenia księgowości w formie papierowej jest to dość pracochłonne.

A więc konto to nic więcej jak tabelka z dwoma kolumnami. Po jednej stronie tabelki zapisujemy operacje które powodują, że kwota na koncie się zwiększa, po drugiej stronie te, które powodują że kwota się zmniejsza. Kwotę która jest aktualnie „na koncie” nazywamy Saldem konta.

Listę wszystkich kont które używa dana firma nazywamy Planem kont.

Księgowanie polega więc na zapisywaniu operacji pomiędzy kontami. Przykładowo jeśli wykonamy wpłatę 100 zł gotówki z kasy do banku, na koncie Kasa odejmujemy 100 zł, a na koncie Rachunek Bankowy dodajemy 100 zł. Jak widać każda operacja odbywa się co najmniej na dwóch kontach. Są operacje które mogą odbywać się na więcej niż dwóch kontach, ale o tym powiemy omawiając operacje tego typu.

Nazwy większości kont są ustalone, przykładowy plan kont zamieścimy tutaj wkrótce. Nie ma jednak nic przeciwko aby tworzyć własne, dowolne inne nazwy kont w miarę potrzeb. Kontom zwykle nadaje się numery, np. Kasa ma numer 100, a Rachunek bankowy 130. Nie jest to jednak również regułą, lecz raczej standardem którego lepiej się trzymać.

W kolejnym artykule postaram się opisać w jaki sposób wykonywać niektóre operacje księgowań.